Systeemelementen
aansluiten bij keurhout
Achtergrond
Duurzaam bosbeheer is operationeel in diverse Europese, Noord- en Zuid-Amerikaanse, Afrikaanse en Zuidoost Aziatische landen. De vraag naar duurzaam geproduceerd hout groeit en diverse nationale en internationale certificeringsystemen pretenderen de duurzaamheid van het bosbeheer te garanderen. Omdat deze systemen vaak gebruik maken van verschillende criteria en procedures ten aanzien van de controle op duurzaam bosbeheer (sustainable forest management, SFM) en de handelsketen (chain-of-custody, CoC), is het voor de afnemer ondoenlijk om onderscheid te maken tussen de diverse certificaten. De afnemer is gebaat bij een onafhankelijke, deskundige instantie die de verschillende certificaten voor hem toetst op inhoud en betrouwbaarheid.
Keurhout heeft na haar oprichting in 1996 vijftien jaar lang, als onafhankelijke poortwachter, certificaten van diverse systemen aan de criteria van haar Protocol voor de Validatie van Duurzaam Bosbeheer (SFM-protocol) getoetst. De eisen hiervoor, opgesteld op basis van door de Nederlandse overheid vastgestelde minimumeisen voor duurzaam bosbeheer, zijn vastgelegd in de verschillende Keurhout toetsingsprotocollen. Certificaten die aan die eisen voldoen, worden door Keurhout toegelaten tot het Keurhout-systeem voor duurzaam geproduceerd hout (Keurhout-Duurzaam).
De laatste jaren wordt er terecht veel aandacht besteed aan de illegale houtkap en -handel. Op internationaal en nationaal niveau zijn er verschillende initiatieven om illegale praktijken tegen te gaan en legale handel te bevorderen. Zo wordt er in de publieke opinie actie gevoerd tegen illegaal hout, is er inmiddels EU-wet- en regelgeving op dit gebeid en zijn er internationale overeenkomsten op dit gebied (FLEGT). De Koninklijke Vereniging Van Nederlandse Houtondernemingen (VVNH), heeft als brancheorganisatie, onder meer een gedragscode ingevoerd, waarin van de leden wordt geëist uitsluitend aantoonbaar legaal hout te verhandelen en/of te verwerken. In diverse Europese landen vragen overheden naar duurzaam geproduceerd hout en is het gebruik van aantoonbaar legaal geproduceerd hout verplicht. Deze ontwikkelingen leiden al in 2005 tot een concrete behoefte van de sector om aan te tonen dat hout op legale wijze (volgens de relevante wetgeving in het land van herkomst) verkregen, verwerkt en verhandeld is. Anticiperend op deze behoefte werd op verzoek van de VVNH door het toenmalige College van Deskundigen een toetsingskader ontwikkeld waarmee de waarde van afgegeven legaliteitsverklaringen kan worden getoetst: het Keurhout-Protocol voor de Validatie van Legaal Hout (LET-Protocol). Certificaten die aan de legaliteitseisen voldeden werden door Keurhout toegelaten tot het Keurhout-systeem voor legaal geproduceerd hout (Keurhout-Legaal). Keurhout was daarmee de eerste ter wereld die een dergelijk beoordelingssysteem voor legale herkomst beheerde.
Omdat onder FSC, PEFC, MTCC en andere (inter)nationale systemen steeds meer certificaten werden toegevoegd en de kwaliteit van de systemen steeds uniformer bleken te kunnen worden gehandhaafd, is ook besloten om ook een systeem toets (SYS) in te voeren. Hierdoor konden hele systemen ineens worden beoordeeld, in plaats van elk certificaat afzonderlijk. Het toetsen van certificeringsystemen aan de SYS-toets is een zeer efficiënte manier gebleken om te bepalen of certificaten die werden afgegeven door een bepaald certificeringsysteem, voldeden aan de Keurhout criteria voor legale herkomst (KH-LET) of aan de eisen voor duurzaam bosbeheer (KH-SFM). Indien een systeem door de toetsing heen kwam, betekende het namelijk dat in principe alle certificaten die onder dat systeem zijn afgegeven tot respectievelijk het Keurhout-Legaal of het Keurhout-Duurzaam systeem worden toegelaten. Dat kan alleen indien er voldoende zekerheid was verkregen dat de afzonderlijke certificaten bij individuele toetsing ook zouden voldoen aan de eisen voor legale herkomst of duurzaam bosbeheer. Het SYS-protocol stelt daarom extra eisen aan het systeem en haar interne controle. Bij de toetsing zijn bovendien een aantal voorbeeld cases bestudeerd, om de werking van het systeem in de praktijk te beoordelen. Voor internationaal opererende systemen is veelal op nationaal niveau getoetst, omdat op dat niveau vaak een standaard gedefinieerd is (in aansluiting op nationale wettelijke kaders en lokale omstandigheden). Inmiddels wordt deze systeem toets uitgevoerd door TPAC en is veel van de kennis die door Keurhout deskundigen in opgedaan gebruikt bij de beoordeling van certificaten in opdracht van de Nederlandse overheid.
Certificeringssystemen voor legale herkomst of duurzaam bosbeheer kunnen op verzoek van (groepen) Keurhoutdeelnemers beoordeeld worden om zodoende toegelaten te worden tot respectievelijk het Keurhout Legaal of Keurhout Duurzaam systeem. Zie voor meer informatie het Keurhout Protocol.
Voor de afnemer is het van belang dat legaal of duurzaam hout gedurende de gehele verwerkings- en handelsketen (CoC), van bos tot consument, op transparante wijze getraceerd kan worden. Binnen het Keurhout-systeem wordt het hout daarom nauwkeurig gevolgd om de afnemer te garanderen dat hij verantwoord geproduceerd hout koopt met een betrouwbaar certificaat van oorsprong. Dit geldt zowel voor de handelsketen in producerende landen, waarvoor een geldig CoC-certificaat afgegeven moet zijn, als voor de Keurhout handelsketen binnen Europa, welke gecontroleerd wordt door onafhankelijke geaccrediteerde certificeringsinstellingen. Beide trajecten van de handelsketen (in het productieland en in de EU) sluiten naadloos op elkaar aan.
Meer informatie over ons systeem?
Labelgebruik
Plaatsing van labels
On-product labels kunnen worden geplaatst op een door de Keurhout-deelnemer te bepalen plaats; het moet echter wel duidelijk zichtbaar aangebracht worden. Een label wordt in principe slechts door Keurhout-deelnemers op een eindproduct gezet. Om hiervan af te wijken is speciale toestemming van de KH-MA nodig, via de CI.
Bijvoorbeeld, indien een producent in een herkomstland een label on-product wil plaatsen, is dat mogelijk onder strikte voorwaarden.
- Slechts die ladingen die naar een specifieke Keurhout-deelnemer gaan mogen na uitdrukkelijke toestemming van Keurhout, worden voorzien van het Keurhout-label.
- Het labelen wordt gecontroleerd door een onafhankelijke certificeerder.
Off-product labelgebruik
Off-product gebruik van logo’s en andere referenties is toegestaan aan Keurhout-deelnemers zonder noodzaak om een additioneel specifiek verzoek in te dienen, indien aan een aantal basisvoorwaarden wordt voldaan (bijvoorbeeld: het deelnemerschap moet geldig zijn (m.a.w. de CoC controle en jaarlijkse contributie betalingen moeten up-to-date zijn).
Voor details m.b.t. off-product logogebruik wordt verwezen naar de ‘Keurhout Logo Gebruik Handleiding’.
Controle op label gebruik
Het gebruik van labels wordt gecontroleerd door de CI’s en de KH-MA. Op oneigenlijk gebruik worden sancties toegepast; de verantwoordelijkheid hiervoor ligt bij de CI’s en in voorkomende gevallen bij de KH-MA.
Duurzaam kenmerk
Onderscheid wordt gemaakt tussen duurzame keurmerken van level 1 (100% Keurhout-Duurzaam) of level 2 (minimaal 70 % Keurhout-Duurzaam; de rest moet bestaan uit aantoonbaar legaal hout of gerecycleerd hout).
Aan een product mag, als het aan de criteria voldoet, een Keurhout-Duurzaam keurmerk worden verleend. Op het product dient het Keurhout-Duurzaam beeldmerk en het deelnemersnummer te worden afgebeeld:
Op de Keur, die bij het Benelux Merkenregister gedeponeerd is als collectief merk, dient door middel van het opvullen van het bijbehorende open rondje te worden aangegeven of het eindproduct Keur level 1 of 2 heeft.
Legaal kenmerk
Het keurmerk voor Keurhout-Legaal producten wordt alleen afgegeven voor producten waarvan vaststaat dat ze aantoonbaar van legale herkomst zijn.
Aan een product mag, als het aan de criteria voldoet, een Keurhout-Legaal keurmerk worden verleend. Op het product dient het Keurhout-Legaal beeldmerk en het deelnemersnummer te worden afgebeeld.
Dit logo onderscheidt zich van het logo voor Keurhout-Duurzaam door de kleur en de aanduiding.
Keurhout stimuleert verbetering bosbeheer
Het erkennen van bedrijven die zich aantoonbaar aan de wet- en regelgeving houden onderscheidt hen op positieve wijze van bedrijven waarvan dat niet bekend is. Een legaliteitsverklaring kan daarom een goede basis en motiverende eerste stap vormen binnen een faseringsstrategie, waarbij termijnen gesteld worden om te komen tot certificering van duurzaam bosbeheer.
Deze benadering brengt het uiteindelijke gezamenlijke doel van mondiaal gecertificeerd verantwoord bosbeheer dichterbij.
Keurhout, Duurzaam inkopen, Groenregeling en EUTR
Duurzaam inkopen
De Keurhout-CoC (‘TPAC-Proof’-keur) voldoet aan de eisen van duurzaam inkopen van de overheid.
De overheid heeft zich verplicht om in 2015 alle inkopen 100% duurzaam te laten zijn. Dit geldt ook voor hout en houtproducten. Tot die tijd hebben gemeenten een inspanningsverplichting van 75% en semi-overheden als waterschappen een verplichting van 50% (zoals woningcorporaties).
De criteria voor duurzaam inkopen verplicht overheden om hout en houtproducten in te kopen die voldoen aan de eisen gesteld door de Commissie Duurzaam hout (Timber Procurement Assessment Committee (TPAC)). TPAC heeft op basis van onderzoek vastgesteld welke certificaten voor duurzaam bosbeheer zijn goed gekeurd. Daarnaast moeten de hout en houtproducten worden geleverd met een door TPAC-erkende handelsketensysteem (CoC). Voor erkende certificaten en onderliggende beoordelingsrapporten zie: www.tpac.smk.nl.
Om geen onduidelijkheid te laten bestaan over de geleverde onderliggende certificaten voor duurzaam bosbeheer heeft Keurhout voor deelnemers de mogelijkheid om op de factuur de vermelding ‘TPAC-Proof’ op te voeren, die onderschrijft dat de levering uitsluitend hout van door TPAC erkende certificaten betreft. Deelnemers maken over het gebruik van deze claim vooraf afspraken met de betreffende certificerende instelling.
Groenregeling
De overheid kent de MIA/VAMIL regelingen om de mogelijkheid het investeren in duurzame maatregelen te stimuleren. Populair is de Groenregeling, waarmee een ondernemer tegen een aantrekkelijke rente geld kan lenen voor een duurzaam gebouw. Om in aanmerking te komen voor de MIA en de Groenregeling moet een gebouw voldoen aan eisen, o.a. op het gebied van energiebesparing, afkoppeling van water en het toepassen van duurzaam hout. De eisen voor duurzaam inkopen voor hout zijn gelijk aan die van de Groenregeling. Zie voor meer informatie: www.agentschapnl.nl.
Andere maatregelen die vallen binnen de MIA/VAMIL regeling vindt u in de Milieulijst. Wij adviseren u gezien de eisen die aan generieke bedrijfsmiddelen worden gesteld, voorafgaand aan een melding de MIA/VAMIL-helpdesk te bellen voor overleg.
Een lijst van goedgekeurde houtcertificatiesystemen vindt u op www.tpac.smk.nl.
Europese Houtverordening
De eisen voor duurzaam inkopen door de Nederlandse overheid komen nog niet één op één overeen met eisen die de Europese overheid stelt aan het op de markt brengen en verhandelen van hout en houtproducten op de Europese markt als verwoord in de Europese Houtverordening (European Timber Regulation).
De Europese houtverordening stelt dat elk bedrijf dat voor de eerste maal hout en/of houtproducten op de Europese markt zet (operator), door middel van een systeem van zorgvuldigheid (Due Diligence) aan dient te tonen dat het hout of houtproduct aantoonbaar van legale herkomst is. Bedrijven die verder volgen in de keten moeten kunnen aantonen waar zij het hout hebben gekocht en aan wie zij dat hebben verkocht. Hiervoor is een handelsketen, zoals dat van Keurhout, een zeer bruikbaar of zelfs essentieel middel. In dit kader helpen ook de inkoop en verkoop van hout of houtproducten met een label: ‘Keurhout-Duurzaam’ of ‘Keurhout-Legaal. Dit betekent niet dat men in het kader van EUTR geen stappen meer hoeft te zetten, maar dat een deel van de bewijsvoering voor de eisen gesteld voor het Due Diligence systeem wordt geleverd. Verantwoordelijk voor de controle op de uitvoering van deze Europese wetgeving in Nederland is de Voedsel en Waren Autoriteit (NVWA).
Meer informatie over de Europese Houtverordening is te vinden op: nvwa.nl – Europese Houtverordening
Toekomst
Hoewel Keurhout indertijd is opgericht voor de Nederlandse markt, is de formule aantrekkelijk genoeg gebleken voor markten in andere Europese landen. Omdat de EU één markt is met open grenzen, is het nodig voor alle deelnemende bedrijven binnen de EU dezelfde strenge controle op de CoC toe te passen.
Sinds januari 2006 is het mogelijk dat bedrijven in andere Europese landen deelnemer van Keurhout worden. Om deze internationalisering van Keurhout te faciliteren zijn KH-documenten waar nodig aangepast en is de website ook in het Engels beschikbaar. Verschillende bedrijven en certificerende instellingen in de EU hebben inmiddels een overeenkomst afgesloten met de Keurhout Management Autoriteit (KH-MA).